Press Release
October 1, 2023

Transcript of interview of Senator Risa Hontiveros on DZBB with Nimfa Ravelo and Isa Avendaño-Umali
October 1, 2023

Q: Una muna, tungkol po doon sa kulto na inyo pong pinaimbestigahan. Ma'am, mayroon lang pong development, ano po. Kasi yung sa hearing sa Senate, partner noong maghapon may nag-testify na mga bata na dumaan sa interview ni Senator Hontiveros at saka ng DSWD. And then Ma'am, may gusto sanang iharap po na testigo sina Jey Rence Quilario, Alyas Senior Agila. Tatlong bata po, gusto nila ipa-testify. Ma'am may development na ho? Tama ho ba, naipa-turnover na sila sa DSWD?

Senator Risa Hontiveros (SRH): Yes. Ang magandang development diyan ay kahit parang gustong bigla-biglaan na lang iharap ng mga lider ng kulto itong tatlo pang bata na nasa kamay pa nila, kapiling pa rin ng mga magulang nila na miyembro pa rin ng kulto, eh nanindigan po kami sa mga komite ng Senate Committee on Public Order sa ilalim ni Chair Doroy Dela Rosa at sa ilalim ng Senate Committee on Women sa ilalim naman ng pag-chair ko na kailangan.

Tulad ng unang iniharap naming mga batang victim-survivors, yung tatlong gustong idagdag nung mga lider ng kulto, kailangan dumaan muna sa social preparation ng DSWD. At nanindigan din po yung DSWD na nandoon sa aming pagdinig. ANg magandang kaganapan pa po ay habang sino-social preparation nga yung mga bata bilang menor de edad na humarap sa hearing, ay nagkaroon po ang desisyon yung DSWD at yung DOJ IACAT, nagsalita po yung IACAT na sagot sa isang tanong ko na oo, alinsunod sa Expanded Anti-Trafficking in persons Act, ang mga pinagsususpetsahang biktima ng human trafficking ay kaagad pwedeng kupkupin ng gobyerno, protective custody.

So pati po yung tatlo pong sino-social preparation pa ng DSWD ay nasa protective custody na rin po ng DSWD. In fact, mayroon na rin po kaming kopya ng formal letter ng municipal DSWD ng Socorro, Surigao del Norte na talagang isinasapormal na hindi lamang yung unang anim na aming kinupkop kasama ni Mayor Riza Timcang at ng municipal DSWD, kundi pati yung tatlo. So lahat-lahat siyam na menor de edad ay nasa protective custody na po ng DSWD national bilang bahagi ng IACAT. So yan po yung magandang bagong development.

Q: Para po doon sa nanonood sa atin sa Facebook o nakikinig din sa DZBB, galing po ito sa tanggapan ni Senator Risa Hontiveros. Communication po ito na sulat ni Justice Secretary Jesus Crispin Remulla addressed kay DSWD Secretary Rex Gatchalian, ineendorso yung protective custody sa DSWD sa siyam na menor de edad at apat na adults, tama po ba ma'am, para sa DSWD?

SRH: Yes, apat na adults. Opo. At itong apat na adults, kasama po dito yung dinala ng mga lider ng kulto sa pagdinig namin and in fact nagtestigo kontra sa pagkustodiya ng municipal DSWD. In fact, yung isang nagtestigong magulang o adult ay nakuha ulit ng mga lider ng kulto sa pamamagitan ng isang kaso ng habeas corpus na ang kutlo ang nagfa-file sa mga magulang na nasa kanila pa doon sa Kapihan sa taas ng Socorro, Surigao del Norte.

So magandang development, dagdag yan. Dahil pati po yung mga adult na noong una kumbaga kumakampi doon sa mga lider ng kulto, eh kasama po sila sa apat na adults na pumaloob na rin posa protective custody ng DSWD.

Q: So magte-testify na rin po sila against Senior Agila at sa iba pa?

SRH: Well, hopefully sa susunod na pagdinig ganoon po ang kanilang sasabihin on record dahil doon sa unang hearing eh tumututol sila sa pag-protective custody ng mga anak nila ng mayor at ng municipal DSWD. Pero hopefully, hopefully, sa susunod na pagdinig magtetestigo na po sila kampi sa kanilang mga anak at laban sa mga lider ng kulto.

Q: After po nung ginawa niyong hearing last Thursday, may iba pa bang mga gustong tumestigo? Kumbaga, napanood nila eh. Kumbaga, lumapit po sa inyo, "Ah gusto ko na rin hong mag-testify, ilahad yung aking mga naranasan." Mayroon ho ba?

SRH: Mayroon. Yan yung isa pang mabuting bunga noong unang pagdinig namin, At pinatutunayan yung sinabi ni Atty. Dano na pinuno ng task force na binuo nina Mayor Riza para tugunan itong mga matitinding problemang dulot ng mga lider ng kulto. Ayon kasi kay Atty. Dano doon sa aming pagdinig, marami na daw ang tumakas noon pa pero takot magsalita.

Nagsimula lang pong isapubliko nila ang kanilang nalalaman mula noong itong tumakas itong unang walong mga bata, na tatlo ay nag-testigo sa unang hearing, at nagsimula na ring isapubliko ang mas maraming victim-survivors nung dalawa daw sa mga magulang o adults na nandoon pa sa taas, sa Kapihan, ay bumaba para doon magtrabaho sa poblacion, suportahan yung mga pamilya nila na nasa Kapihan pa. Pero habang nandoon na sila sa baba, itinuloy ni Senior Agila yung isa sa mga deviant practices na tanda ng isang kulto, ipinakasal yung kanilang mga asawa doon sa ibang tao sa taas na ayon sa mga victim-survivors ay mga may asawa na rin. Kumbaga, yan nga yung ika nga straw that broke the camel's back para sa dalawang adults na yun. Sila ay nag-social media na reklamo sa ginawa sa kanilang mga pamilya.

And then itong mga bata na kahit takot na takot, yung mga tumakas, ay talagang naglakas loob hanggang mag-testigo sa aming ding pagdinig. At pagkatapos ng pagdinig na iyon, nabalita po namin ay ni-livestream doon mismo sa Socorro, pinanood ng mga kababayan nila doon. May mga nagko-communicate na rin na gusto na rin po nilang mag-testigo.

So mukhang totoo yung sinabi ni Atty. Dano na marami pa ang tumakas doon. Ngayon lang naglalakas loob na magsalita.

Q: Ma'am, doon po sa walong oras na pagdinig noong Thursday, ano po yung naging klaro dito? Well, una muna siguro kasi banggitin natin na ang mga binanggit po ninyo sa inyong privilege speech, mayroon pong child trafficking, child marriage, yung mga bata pinupwersang mag-train para maging sundalo. Doon po sa inyong inihanay na yun, yun ho ba yung nakita at maari ho ba sa inyo manggaling, ano po yung mga napatunayan o naging malinaw pa doon sa pagdinig?

SRH: Well, sa tingin ko po ang mga naging malinaw at hari-nawa lalabas sa findings ng committee report ay unang-una, mga biktima ng trafficking itong mga bata at kaya nga sila isina-protective custody ng DSWD at DOJ sa ilalim ng IACAT dahil pinagsamantalahan yung kanilang vulnerability bilang mga menor de edad at pinagsamantalahan yung kanilang mga status, status ng kanilang pamilya bilang benepisyaryo ng iba't-ibang mga social protection programs ng iba't-ibang department na noong nagkaroon ng pagkakataon, sa tingin po namin 2019 po iyon, na nagkalindol diyan sa Surigao del Norte ay hinikayat sila nitong si Senior Agila na umakyat na sa Kapihan kasama niya at doon isinagawa yung mga deviant practices at iba pang cultic practices tulad ng pagtaguyod ng isang charismatic personality na nagde-demand at nakakakuha ng blind obedience. Doon na nagpatuloy at nagsimula yang mga practices ng child marriage, rape sa mga bata, forced labor at mga matitinding parusa kapag hindi sila sumunod sa mga araw-araw di umano na mga atas at utos nitong si Senior Agila.

Several sa mga child victim-survivors namin ay nagpatunay na sila talaga ay sapilitang ipinakasal habang menor de edad sa mga hustong gulang na. May adult din, si Lovely, na nagpatunay na ang kanyang dalawang nakababatang kapatid ay pilit ipinakasal at yung isa ay dahil doon dalawang beses nakunan pa dahil nabuntis. So grabe talaga. Madudurog talaga ang puso mo.

Q: At saka ma'am, sinabi pa po ni Miss Lovely, na yung kapatid niya ayaw daw makipagtalik so ginawa, dinala sila doon sa gate. At yun ang parusa, pinalabas ang gate. Tapos pinuntahan daw ni Senior Quilario, sinabi na, "Patatawarin ko kayo pag pumayag na kayong makipagtalik. Lumakad kayong paluhod papunta sa bahay ko." At marami palang bata, hindi nag-iisa yung kapatid ni Lovely doon.

SRH: Hindi nag-iisa. Marami sila. At parang bangungot eh, di ba? Talagang itatapon sa labas ng Kapihan, tawag nila daw doon ay adios. So siguro isang klase ng exile. Eh matindi yun sa mga naniniwala sa kanya dahil ang Kapihan daw ang langit. So kapag itinapon ka sa labas, parang hindi ka maliligtas. And then ganyan, yung physical punishment. Imagine, pinalakad nang nakaluhod mula doon sa labas ng gate hanggang doon sa bahay ni Senior Agila.

Q: Bundok yun. I'm sure batuhan yun.

SRH: Yes. Batuhan daw po yun. Pagkatapos yun, tuloy-tuloy yung bangungot nila. Itinuloy pa rin yung authorized daw na rape sa kanila ng mga nasa hustong gulang ng mga naging di umanong asawa nila sa child marriage na yun. So patong-patong na mga paglabag sa karapatan ng bata at ng iba't-ibang batas. Hindi lang yung batas na Expanded Anti-Trafficking in Persons Act, pati yung raising the age of consent laban sa statutory rape, pati rin po yung batas na nagbabawal sa child marriage.

Kaya't sinabi po ni Sec. Remulla ng DOJ na bago pa ng hearing at malamang lalo na pagkatapos noong unang hearing, naghahanda talaga sila ng mga kaso laban dito sa mga lider ng kulto na tuluyan na rin po naming sinite in contempt yung apat sa kanila.

Q: Yun nga po, Senator Hontiveros, despite po ang daming mga lumulutang na mga information, kahit ako po, personally, nanghihina sa mga naririnig ko. Pero may pagtanggi kasi doon sa side ni Senior Agila at kanyang mga kasamahan at yun nga po ang dahilan na-cite in contempt. Sa palagay niyo ho ba, ano pa yung mga dapat na busisiin pa sa mga isyu na ito and mga kaso na regarding po dito. At saka ano rin po ang dapat na gawin din po ng government? Although narinig ko noong isang araw, yung area sa DENR, parang nagpasya na sila. Ano pa ho yung mga dapat gawin, senator?

SRH: Well, nagpapasalamat ako sa mga departments na so far kumikilos na. Nandiyan ang DOJ, nandiyan ang DSWD, unang-una na mula sa municipal level pa lang, ngayon pambansa, yung buong IACAT sa pamuuno ang DOJ.

At salamat sa pagbanggit niyo sa DENR dahil lumabas din po, bandang katapusan noong unang pagdinig na may hawak pong isang parang protected area itong SBSI na kalaunan naging kulto na sa bisa ng DENR. Pero nitong huli, ay lumabas na rin sa balita, sinuspinde na po ng DENR yung ganyang kasunduan sa kanila. Isang 25-year na lease na mage-expire po sa 2029 at subject sa renewal for another 25 years.

Eh noong patapos ang hearing eh lumalabas na itong kulto ay naglalatag pa ng mga trap laban sa DENR na gusto ay may awtoridad na pumasok at mag-inspect. Yan ay patunay ni Mark, isang dating miyembro ng private army na binuo ng mga lider ng kulto diyan at tinawag talaga nilang Soldiers of God na sila daw ay naglalatag ng trap para mapigilan ang DENR mag-exercise ng kanilang oversight powers diyan.

So nakikita po natin na pagkatapos ng unang pagdinig papunta sa susunod ay patuloy na kumikilos ang iba't-ibang mga departamento para proteksyunan. Una, bigyan ng hustisya itong mga batang nilabag ang karapatan. Singilin ng accountability ng mga mapapatunayang may sala. At wakasan yung ganitong mga paglabag sa ilalim sa pagtago sa isang kulto.

Natanong niyo yung iba pang mga batas, may napakainteresante at lumabas din sa unang pagdinig. Sinabi po ng isang abogado na miyembro ng Cebu for Human Rights na mukhang may gap sa ating mga batas para i-regulate itong mga kultong ito. So tinake note ko po iyan at baka magandang homework pag-aralan naming mga senador.

Q: Babaling lang po kami doon sa confidential and intelligence funds. Ma'am, matatapos ho ba yung kontrobersya doon sa Office of the Vice President at DepEd kung magkukusa ho ang Vice President na sabihing ile-let go na niya? Sige na, huwag niyo na akong bigyan ng confidential funds.

SRH: Well, kahit naman noong Senate hearing sa budgets ng OVP at DepEd, sinabi ni VP Sara na, "We can live without confidential funds." Kaya sabi ko nga noon, "Eh yun naman pala eh." Masaya ako sa development sa House of Representatives dahil kahit noong nakaraang taon ay may kinarry ang Senado na amendments namin ni Senate Minority Leader Koko Pimentel na i-realign yung confidential funds ng DepEd sa mga line item funds ng department. Eh pero noong nakaraang taon ay na-delete po yung sa bicam version. Ngayon, may magandang balita kami noong itong nakaraang linggo mula sa House na nagkaisa daw yung mga iba't-ibang partido sa House na oo nga, ililipat yung mga confidential funds ng mga civilian agencies na walang kinalaman sa national defense, ni public safety at explicitly sabi nila, kasama na ang OVP at DepEd, ililipat ang mga confi funds noon sa mga katulad ng Coast Guard, DND , NSC, BFAR, yung talagang may pagbabantay na ginagawa araw-araw laban sa banta ng Tsina sa West Philippine Sea. So masaya po ako diyan.

Q: Pero Ma'am, ano po ang direksyon sa Senate, Ma'am? Tingin niyo ho tatanggalin yung P500 million sa OVP at yung P150 million sa DepEd na confidential fund?

SRH: Tingin ko po, tulad noong nakaraang taon na binigyang daan at in-adopt ng buong Senado at least yung amendments namin sa DepEd, umaasa ako na ngayong taon, at nabanggit din po ito ni SP na pati po yung confi funds ng OVP at aming pong mare-realign doon sa mga ahensya na talagang may national defense at public safety mandates at expertise. At dahil nga sa balita mula sa House, lalo akong umaasa na pati sa House magkakaroon ng pagkakaisa sa amin sa Senado at lalabas at lalabas yan sa bicam version at sa final na GAA o national budget para sa 2024.

Q: Pero Senator Hontiveros, sa palagay niyo po, bukod sa OVP at sa DepEd na CF, confidential funds, ano pa yung mga ibang ahensya na dapat tanggalan na or wala naman talagang dapat na CF or CIF.

SRH: Mukhang marami-rami silang kailagan naming pag-aralan dahil lumabas sa mga pag-aaral mula 22 to 28 na ang mga civilian agencies na parang nasanay na lang humingi ng confi funds. Eh dahil sila di umano ay nag-submit na ng mga ulat ng kanilang mga gastos noong nakaraang taon doon sa Special Congressional Oversight Committee on Intelligence Funds at may kopya din si SP na bukas sa aming mga senador na aralin, eh malamang madagdagan po namin yung at least mapo-propose naming ma-amyendahang mga confi funds nitong mga civilian agencies. I mean, ilagay na natin sa tama ang mga dapat tamang paglagyan.

Q: Papaano po yung sa Office of the President naman? P4.5 billion po ang kanilang CIF. Hindi lang confidential fund, intelligence funds pa. So ang total po ay P4.5 billion. Titingnan din ho ba ito? Possible din ho bang pakaltasan, ma'am?

SRH: Titingnan din po namin yan dahil ang OP ang isa sa civilian agencies na kahit may confi funds at intelligence funds pa ay may obligasyon ding magbigay ng ulat at least sa Senate President, sa House Speaker, pati sa Commission on Audit, na yung mga heads of agencies na iyon, so kasama yung SP namin, ay pwedeng tingnan yun kahit nasa sealed envelope siya. At sa ilalim ng aming Senate oversight committee din ay pwede rin kaming humingi kay SP na mapag-aralan ho namin. So tama lamang na dapat na lahat ng civilian agencies, maging ang OP ay pag-aralan ho namin kung dapat ba mayroon at magkano dapat. Lalo na't lumabas nitong nakaraan na mayroong paglipat na tinatawag na contingent fund mula sa OP papunta sa OVP na itinanong din, kwinestyon din ng dumaraming tao hanggang sa ngayon. So bahagi po yan ng power of the purpose na di umano hawak pa rin namin sa Kongreso so aming gagampanan ang aming tungkulin.

Q: Pero ma'am, bakit ho ba tayo mainit sa confidential and intelligence funds para lang po alam ng ating mga kababayan ano ang isyu natin dito?

SRH: Ang issue po natin diyan ay ang confidential funds at intelligence funds dahil masasabi natin mas maluwag ang pag-audit kahit ng Commission on Audit dapat maalala pa rin natin, lalo na naming nagta-trabaho sa gobyerno, hindi namin pera yan. Yan po ay perang galing sa buwis ng bawat isang mamamayan. Yan ay perang hawak ng gobyerno. Hawak namin, ika nga, in trust para sa gobyerno at para sa mamamayan. At dapat lamang kahit pa yung confi and intel funds ay may level of accountability namin na kapag itinanong ay masasagot namin na ginamit yan sa tama. Unang-una na-appropriate sa mga opisina, departamento namin at aming ginastos nang tama. Kumbaga, pwede kaming gumawa ng clean accounting ng kaperahang iyon. Yan po ang isyu diyan. Karapatan ng mamamayan.

News Latest News Feed