Press Release
October 2, 2023

Transcript of interview of Senator Risa Hontiveros with Senate Media

Q: Are you in favor of the plan na gawin po yung next hearing sa Brgy. Kapihan?

Senator Risa Hontiveros (SRH): Bukas ako sa kung saang venue namin mapagkasunduan ni Chair Doroy dela Rosa ang mga susunod na pagdinig, kung halimbawa sa munisipyo ng Socorro. Lamang, may mga timing issues dahil hindi lang naman yung aming imbestigasyon ang tumatakbo. May mga nagpapaalala rin sa amin, ongoing o palapit na yung barangay and SK elections na kailangan yung ganitong mga parallel na proseso ay in a way magbigayan sa isa't-isa in terms of timing. Pero ang masisigurado ko ay magpapatuloy ang aming pagdinig dahil pangunahing layunin po talaga ay mabigyan ng hustisya yung mga batang victim-survivors, mapatawan ng accountability at parusa yung mga mapapatunayang may sala at matigil na yung ganitong mga paglabag sa karapatan ng mga bata sa ilalim ng kumot o pagtago ng mga kulto.

(Question: Security concerns)

SRH: ... Susunod or alin pang sumunod na hearing, yun yung isang kailangang isaayos dahil narinig po namin, halimbawa sa NBI nung unang pagdinig na pati yung pagpaapdala nila agad ang kanilang mga ahente ay kailangan muna ng assurance na hindi sila mapapahamak. At nung finollow-up ko kung bakit ganoon, ano ang pagkakakilala nila sa SBSI, sinabi ng NBI, alam nila ang SBSI ay armadong grupo at kayang lumaban.

(Question: Government capability)

SRH: Yun talaga yung isang tanong din namin sa locla government doon at local law enforcement authorities. Pero at least, in fairness kay Mayor RIza TImcang at yung Municipal Social Welfare and Development Office, nung nakatakas yung unang walong batang kanilang kinupkop for the past several months hanggang nailapit ni Mayor Riza yung kanilang dire situation sa opisina ko. At dahil una na ring umaksyon yung local DSWD hanggang na sa national DSWD. Salamat kina Sec. Gatchalian at yung Asec. nila na unang nakipag-ugnayan sa opisina ko, hanggang ngayon ongoing at inaasahan ko yun hanggang doon sa yugto na mabigyan talaga ng rehabilitation at reintegration yung mga child victim-survivors.

(Question)

SRH: Hindi pa nila nasabi sa aming mga komite dahil nga po ongoing pa yung social preparation. Pero kanilang sinabi nung patapos na yung hearing na hindi talaga nila matatapos within the hearing, possibly within that day, yung kailangan na social prep. Dahil ang bata, protektado ng batas. Hindi naman basta-basta pwedeng isalampak sa isang Senate hearing nang walang paghahanda. Dahil dumaan sila sa trauma at kapag pinatestigo sila sa isang Senate hearing na walang sapat at tamang paghahanda, baka ma-retraumatize lamang.

Pero ang isang magandang development ay inunahan na yung pagtapos ng social preparation doon sa tatlong dagdag na bata. Nung itinanong mo kung nailipat sa ilalim ng Expanded Anti-Trafficking in Persons Act yung mga malamang na biktima ng human trafficking gaya ng bata ay dapat mapa-protective custody agad ng DSWD. Yan po ay in-uphold ng DOJ na nandoon noong unang hearing para sa IACAT at nag-concur din yung DSWD. Kaya nga magandang development na mga siyam o 10 na ang mga bata na nsa kustodiya ng DSWD plus ilan sa mga magulang nila.

(Question: Humanitarian crisis)

SRH: Hindi ko pa alam yung mga detalye nung sinasabing napipintong humanitarian crisis. Kasi ang malinaw na malinaw sa akin yung krisis na ilang taon nang tumatakbo ay ang pag-abuso at pag-exploit sa mga teribleng paraan noong batang iyon. Ngayon, yung isa pang aspeto ng buhay Kapihan, ika nga, na lumabas noong patapos na ang hearing ay tungkol nga dito sa aspeto ng DENR area na nasa sa kamay nila. Unang 25 taong period na mage-expire sa 2029 at subject sa renewal for another 25 years.

Pero lumabas din, aminado ni Kent, yung isang naging Soldier of God na naglatag sila ng traps para hindi makapasok at makapag-inspect ang DENR. So kung ganyang hostile action, mag-gigising ng mga suspetsa na saang mga layunin nila yung mga lupang ipinagkaloob sa kanila for a limited but long period ng DENR. At bakit sasabihin na konektado sa pag-suspend ng DENR doon ay humanitarian crisis na kaagad?

Well, at least yung isang na-establish noong hearing ay may bukas at ongoing lines of communication and coordination sa local government unit. Nabalitaan na pati si Governor Barbers ay umaalam sa sitwasyon, kaya salamat sa kanila. Nandoon ang iba't-ibang civilian government agencies at departments at yung mga local law enforcement authorities. So dagdag pa doon sa pinakamalaking krisis na nangyayari, yung krisis ng mga bata, kung may bantang magkaroon pa ng isa pang krisis, humanitarian man o anuman, eh agad-agad malalaman ng iba't-ibang antas at sangay ng gobyerno at pwedeng mapagusapan na solusyunan ito o kaya'y i-preempt yung krisis.

(Question)

SRH: Well, kung bababa yung mga tao mula sa Kapihan kasama yung mga bata, ikatutuwa pa talaga nung mga unang mga child-victim survivors na ngayo'y nasa custody ng DSWD dahil kanilang panawagan sa mga kababata nila bumaba mula sa kapihan dahil wala daw silang kinabukasan doon. Sabi pa nga ni Alias Renz doon sa video na tinape niya, parang pinapalalahanan niya yung mga kababata niya doon kung paano at saan pwedeng bumaba mula sa Kapihan.

Kung baba din yung mga adults, kabilang yung mga magulang nitong mga bata, ikasasaya talaga nila. Kasi sabi nila, sa ginawa nina Senior Agila sa kanila na pinaasawa, pinakasal yung mga magulang nila sa ibang mga tao kahit sila'y kasal pa rin at kasal din yung pinakasal sa kanila, dahil doon ay nasira yung kanilang mga pamilya. At sabi ng at least isang tumakas, gusto talaga nila bumaba na rin yung nanay niya mula sa Kapihan para mabuo ulit yung pamilya nila, dahil yung tatay nga ay nasa baba na, kasama niya.

At yung wala na silang bahay? Bakit? Dahil pinabenta nina Senior Agila ang mga bahay at lupa nila doon sa baba, sa Socorro, at doon sila nakatira sa mga barong-barong sa Kapihan. Samantalang, nakita po natin ni Senior Agila at Mamerto Galanida, nakatayo pa rin ang mga bahay sa Socorro at mga materiales fuentes pa sa mga photographs.

Kung baba sila, babalik sa Socorro, ikatutuwa ng maraming tao yun. Kung anong requirements para mapabalik sila sa tahanan, sa trabaho, iyan ay magiging trabaho talaga ng gobyerno, lahat ng antas namin sa iba't-ibang sangay.

(Question)

SRH: Well, yung immediate legislative intervention ay yung ginagawa namin imbestigasyon, oversight sa implementasyon sa mga child rights laws. Pero doon sa pagbubuo ng mga ganyang klaseng samahan, ako sabi ko nga ng opening remarks, dati akong community organizer, kinikilala ko yung karapatan ng mamamayan na mag-organisa. Pero kapag may gumagamit, halimbawa, ng existing civic organization tulad ng lumang SBSI, kapag iniba ang kalikasan nito para maging kulto na may charismatic personality, na nagde-demand ng fanatical na pagsunod sa kanya, kapag may deviant behaviors kontra sa ating mga norms at saka mga values ng iba't-ibang komunidad, kapag may mga excessive na pag-uitos at pagpaparusa, kailangan talagang kwestyunin yan. Lalo na kapag pa dagdag doon, ginagawa pang panglihim sa ganyang pang-aabuso sa bata.

At naging interesante ako doon sa pagdinig, sabi ng isang abogada, taga Cebu for Human Rights, na wala pa tayong batas, mga batas na nagre-regulate ng kulto. And so tinake note ko po yun na baka magandang pag-aralan po namin yun kung papaano maiwasan o mabawasan o maulit na naman ang ganitong klaseng pang-aabuso.

(Question: Religious freedom)

SRH: Actually, hindi dapat umapak sa religious freedom. At alam naman natin na ang karamihan ng mga religious groups, faith communities, mga relihiyon sa ating bansa ay hindi mga kulto, ay hindi teribleng umaabuso sa mga bata. So ang dating sa akin ng ganoong mungkahi ay partikular sa mga pwede nating i-characterize bilang kulto.

(Question: Regulate not restrict cults?)

SRH: Pag-aaralan pa po yun. And of course, aralin natin kung ano ba yung best practices sa iba ring mga bansa na nagkaroon din ng problema sa mga kulto na parang tulad dito, may mga deviant practices laban sa kanilang mga miyembro, nag-armas din, at yung iba ding mga kulto sa ibang bansa ay nandahas talaga sa ibang mga tao sa labas ng komunidad nila o kahit sa gobyerno nila. So pag-aaralan pa po namin dahil gaya ng sinabi nung taga-Cebu for Human Rights, talagang mukhang policy gap pa ito sa ngayon.

(Question: Confidential funds)

SRH: Well, walang bumanat sa confidential funds ni dating VP Leni dahil wala siyang confidential funds. At yung pagbanat na yun sa confidential funds ni VP Sara ay hindi pagbanat sa persona ni VP Sara. Pagbanat siya doon sa sobrang laki at wala sa lugar na confidential funds. At yun ay tamang pagbanat lamang dahil yun din yung tanong ng mamamayan. Ang confi funds ay galing sa buwis ng mamamayan, hawak in trust ng gobyerno at dapat lamang naman talaga namin siyang i-appropriate sa mga ahensya na may mandato talaga at expertise talag sa national defense at/o sa public safety.

At by way, hindi lang kami sa minorya ang bumabanat doon. May mga kasamahan din sa majority. And in fact, umapaw na mula sa Senado. Ang House of Representatives mismo, ang mismo kanilang Appropriations Committee chair na miyembro ng mayorya doon, ang mga partido sa House ang nagsabing nagkasundo na daw sila na ang mga confi funds ng mga civilian agencies at kalaunan tinukoy nila ang OVP at DepEd ay ililipat sa mga tamang ahensya tulad ng Coast Guard, BFAR, National Task Force on the West Philippine Sea at iba pa.

At yun din yung nakikita kong trend dito sa Senado. Mula sa amin sa minorya ay umapaw din sa mayorya. Nagkaroon pa nga ng Select Oversight Committee on Confidential and Intelligence Funds. Mismong si SP ang nagche-chair. Active din kami sa minorya. So lumampas na talaga sa usapin ng pulitika ito.

At kung nasa isip na rin natin itong mga darating na eleksyon, well at least itong mga debate tungkol sa bardagulan tungkol sa confidential funds ay naging pagkakataon ng public education tungkol sa entitlement ng mamamayan dahil galing sa atin ang buwis na yan, ang perang iyan at dapat lang maging accountable kaming mga nagtatrabaho sa gobyerno.

(Question: Justice Azcuna recommendation)

SRH: Magandang pag-aralan namin yung ganyang mungkahi ni Justice Azcuna, dahil sa ngayon, yung natatanging checklist ng pwede at pwedeng di pwedeng pagkagastusan ay nabanggit sa isang circular sa pagitan ng mga government departments. And mayroon lang parang practice na yung mga nakakatanggap ng confidential and intel funds ay kailangan pa ring magsumite ng report in a sealed envelope sa ilan lamang government officials, ang Presidente, ang Senate President, ang House Speaker at ang COA Chair na maari o maaring hindi nila buksan. So ibig sabihin, hindi subject sa kasing-higpit na accounting ng COA tulad sa lahat ng funds appropriated sa GAA. So ang gandang bunga pati nitong naging mainit at mabuti mainit na usapan tungkol sa confidential funds. Pag-aralan namin yung Azcuna proposal.

(Question)

SRH: Well, bukas ako sa pag-aaral ng mga isyu ng confidential funds saan mang antas o sangay ng gobyerno. Of course ang mga LGUs ay mayroon ding mandato sa peace and order sa kanilang mga sinasakupan, so posible, posible may risonableng halaga din ng confidential funds nila para doon, pero reasonable yung operative term. So dapat may threshold din sa ganyang klaseng mga confi funds, if ever, sa mga LGUs.

Dahil may mga konkreto at nakakagulat na mga halimbawa diyan. Bakit umabot sa P460 million per year ang kay dating Mayor Sara Duterte sa Davao, samantala yung ibang malalaking LGUs din, Makati, Manila, Cebu, ni hindi umabot sa P100 million. Mapapatanong ka talaga, bakit ano ba mayroon sa Davao? Inaagaw din ba yan ng Tsina katulad ng West Philippine Sea? So talagang ripe for study at saka appropriate legislation, if ever, itong kabuuang confi and intel funds na yung confi funds sa civilian government units mula national hanggang local.

(Question: NGCP janitorial services)

SRH: Balikan namin kayo on the specific year. Pero yung talagang lumundag sa papel. Billions of pesos para sa janitorial services. Kaya natanong ko talaga sa DOE budget hearing, marami bang dumi sa NGCP? Ganun kamahal kailangang gastusin sa janitorial services. Samantalang super delayed yung mga proyektong dapat isinasagawa nila sa grid ayon sa kanilang prangkisa at super mahal pa rin at hindi 100% ang access ng mga FIlipino consumers at pamilya sa kuryente.

News Latest News Feed